Hormon wzrostu (GH) – co to jest, jak działa i dlaczego jest tak ważny?
Hormon wzrostu (GH, z ang. growth hormone), nazywany również somatotropiną, to jeden z najważniejszych hormonów anabolicznych w ludzkim organizmie. Wydzielany przez przysadkę mózgową, odgrywa kluczową rolę nie tylko w okresie wzrostu, ale również w całym dorosłym życiu – wpływa na metabolizm, regenerację, kompozycję ciała oraz wiele procesów fizjologicznych. W ostatnich latach GH zyskał również popularność w środowiskach sportowych i biohackerskich, szczególnie w kontekście stosowania substancji stymulujących jego wydzielanie, takich jak MK-677.
Spis treści
Co to jest hormon wzrostu (GH)?
Hormon wzrostu to białkowy hormon peptydowy, składający się ze 191 aminokwasów. Jest wydzielany pulsacyjnie przez przedni płat przysadki mózgowej (część mózgu znajdująca się u podstawy czaszki), a jego wydzielanie regulowane jest przez podwzgórze za pomocą dwóch innych hormonów:
GHRH (hormon uwalniający hormon wzrostu) – stymuluje jego produkcję,
somatostatyna – hamuje jego produkcję.
Wydzielanie GH ma charakter pulsacyjny – największe wyrzuty występują w nocy, szczególnie w fazie głębokiego snu (NREM).
Funkcje hormonu wzrostu w organizmie
1. Wzrost i rozwój
Najbardziej znana funkcja GH to stymulacja wzrostu – głównie u dzieci i młodzieży. Hormon ten działa bezpośrednio na chrząstki wzrostowe kości, prowadząc do ich wydłużania. Po zakończeniu okresu dojrzewania kostnego (zarośnięcie chrząstek), GH nie powoduje już wzrostu długości kości, ale nadal pełni wiele innych ról.
2. Metabolizm tłuszczy, węglowodanów i białek
GH wpływa na metabolizm na wiele sposobów:
lipoliza – stymuluje rozkład tłuszczu i wykorzystanie kwasów tłuszczowych jako źródła energii,
glukoneogeneza – zwiększa produkcję glukozy w wątrobie,
insulinooporność – przewlekle podwyższony poziom GH może obniżać wrażliwość tkanek na insulinę,
anabolizm białek – zwiększa syntezę białek mięśniowych, co sprzyja budowie masy mięśniowej.
3. Regeneracja i gojenie tkanek
GH przyspiesza gojenie ran, regenerację po treningu i odbudowę tkanek. Działa synergistycznie z IGF-1 (insulinopodobnym czynnikiem wzrostu), który jest produkowany w wątrobie pod wpływem GH.
4. Wpływ na układ kostny
GH wspiera mineralizację kości i ich gęstość. U dorosłych zmniejsza ryzyko osteoporozy i złamań.
5. Wpływ na układ nerwowy i psychikę
Hormon wzrostu odgrywa również rolę w:
poprawie nastroju,
funkcjach poznawczych,
jakości snu.
GH a IGF-1 – nierozerwalny duet
GH działa na wiele tkanek pośrednio – poprzez stymulację produkcji IGF-1 (insulin-like growth factor-1). IGF-1 jest wytwarzany głównie w wątrobie i odpowiada za większość anabolicznych efektów GH:
wspiera rozwój mięśni,
poprawia regenerację,
działa przeciwkatabolicznie,
wspomaga transport aminokwasów do komórek.
Niedobór hormonu wzrostu
U dzieci niedobór GH prowadzi do karłowatości przysadkowej. U dorosłych jego objawy mogą być mniej oczywiste, ale nadal istotne:
zmniejszona masa mięśniowa,
zwiększona ilość tkanki tłuszczowej (szczególnie brzusznej),
spadek energii i libido,
pogorszenie samopoczucia,
zaburzenia snu,
obniżona gęstość kości.
Niedobory GH diagnozuje się za pomocą testów stymulacyjnych i oznaczenia poziomu IGF-1.
Nadmiar hormonu wzrostu
Zbyt wysoki poziom GH (np. w wyniku gruczolaka przysadki) prowadzi do akromegalii – choroby charakteryzującej się:
przerostem kości (szczególnie żuchwy, nosa, palców),
pogrubieniem skóry,
bólami stawów,
powiększeniem narządów wewnętrznych,
ryzykiem nowotworów.
Jak naturalnie zwiększyć poziom GH?
Sen – największe wyrzuty GH występują w fazie głębokiego snu. Śpij regularnie, minimum 7–8 godzin.
Trening siłowy i interwały – intensywny wysiłek fizyczny zwiększa pulsacyjne wydzielanie GH.
Post przerywany (intermittent fasting) – głodówka kilkugodzinna podnosi poziom GH.
Ograniczenie cukru i insuliny – wysoki poziom insuliny hamuje GH.
Arginina i glutamina – niektóre aminokwasy mogą wspierać naturalne wyrzuty GH.
Unikanie alkoholu i stresu – kortyzol działa antagonistycznie wobec GH.
Substancje stymulujące GH – rola MK-677
MK-677 (ibutamoren) to niehormonalna substancja doustna, która działa jako agonista receptora greliny i stymuluje wydzielanie hormonu wzrostu. Jest popularny wśród sportowców i osób zainteresowanych biohackingiem, ponieważ:
zwiększa poziom GH i IGF-1,
poprawia jakość snu,
wspiera regenerację i przyrost masy mięśniowej,
nie wpływa bezpośrednio na układ hormonalny jak klasyczne hormony.
MK-677 to jedno z najskuteczniejszych narzędzi do nieinwazyjnego zwiększania poziomu GH, ale jego stosowanie nie jest pozbawione ryzyka – należy je rozważyć indywidualnie i zawsze po konsultacji z lekarzem.
Podsumowanie
Hormon wzrostu to potężny regulator zdrowia, energii i kompozycji ciała. Odgrywa kluczową rolę nie tylko w dzieciństwie, ale przez całe życie – wspierając regenerację, metabolizm i funkcje poznawcze. Zrozumienie, jak działa GH oraz jak można naturalnie lub farmakologicznie zwiększyć jego poziom, może pomóc w osiąganiu lepszej kondycji fizycznej i psychicznej.
Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak bezpiecznie stymulować hormon wzrostu i poprawić jakość regeneracji, zobacz nasz artykuł o MK-677 – działaniu i efektach stosowania.